ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಂಕ ರೇಖೆ.

3-3-2026 ತಾರೀಕಿನಂದು ವಿಶ್ವಾವಸು ಸಂವತ್ಸರದ ಕೊನೆಯ ಗ್ರಹಣ. ಸಿಂಹರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕೇತುವಿನ ಜೊತೆ ಇರುವ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಕುಂಭರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ರಾಹುವಿನ ಜೊತೆ ಇರುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬೀಳದಂತೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಭೂಮಿ ತಡೆಯುವುದರಿಂದ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಖಗ್ರಾಸ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಕಾಣಿಸಲಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ 3:20ಕ್ಕೆ ಗ್ರಹಣ ಆರಂಭವಾಗುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಇತರೆಡೆ ಚಂದ್ರೋದಯ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಗ್ರಹಣವು ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು ಚಂದ್ರ ಕಾಣಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ 6:39ಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ನೆರಳು ಆವರಿಸಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರೋದಯ. 8 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ 6:47ಕ್ಕೆ ಗ್ರಹಣ ಮೋಕ್ಷ. ಮರ ಗಿಡ, ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳು ಅಡ್ಡವಿಲ್ಲದ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಣ ವೀಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾದೀತು.

ಈ ಗ್ರಹಣ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರದೇಶವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಂಕ ರೇಖೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಮುಂದುವರಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಂಕ ರೇಖೆ ಅಂದರೇನೆಂದು ನೋಡೋಣ. ಭೂಮಿಯು 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಅಂದರೆ 360 ಡಿಗ್ರಿ ತಿರುಗುವುದರಿಂದ 4 ಡಿಗ್ರಿಗೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷದಂತೆ ಸೌರ ಸಮಯ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತೀ ದೇಶದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಟೈಮ್ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಿ ಸುಮಾರು ನಡು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಬರುವಾಗ ಗಡಿಯಾರ 12 ಗಂಟೆ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶ. 0 ಡಿಗ್ರಿ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಸಮಯವನ್ನು ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಮೀನ್ ಟೈಮ್ (GMT) ಎಂಬ ಆಧಾರಬಿಂದುವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ 4 ಡಿಗ್ರಿಗೆ +1 ನಿಮಿಷದಂತೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 4 ಡಿಗ್ರಿಗೆ -1 ನಿಮಿಷದಂತೆ ಸಮಯ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಭಾರತದ ಸಮಯ GMT + 5:30. ಹೀಗೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 180 ಡಿಗ್ರಿ ಹೋದಾಗ +12 ಗಂಟೆ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 180 ಡಿಗ್ರಿ ಹೋದಾಗ -12 ಗಂಟೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 180 ಡಿಗ್ರಿ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗದಂತೆ ಕೊಂಚ ಅಂಕುದೊಂಕಾಗಿರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರೇಖೆಯನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಂಕ ರೇಖೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪೂರ್ವ ಬದಿಯಲ್ಲಿ GMTಗಿಂತ -12 ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಯಲ್ಲಿ +12 ಗಂಟೆ ಸೇರಿ ಎರಡು ದಿಶೆಯ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. 0 ಡಿಗ್ರಿ ರೇಖಾಂಶದ ಬದಲು180 ಡಿಗ್ರಿ ರೇಖಾಂಶ ಎದುರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಭೂಗೋಲವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದ್ದ ಭಾಗ ಪಶ್ಚಿಮ‌ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದ್ದ ಭಾಗ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಂಕ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಯಾರಾದರೂ ಪೂರ್ವ(ಅಮೇರಿಕ)ದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ(ಏಷ್ಯಾ)ದತ್ತ ಹೋದರೆ ಅವರು ಕಾಲಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಅವರಿಗೆ ಇಂದು ಇದ್ದದ್ದು ನಾಳೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ!

ಹಾಗಿದ್ದರೆ 3-3-2026ರ ಗ್ರಹಣದ ದಿನಾಂಕವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಂಕ ರೇಖೆಯ ಎರಡು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇರಬೇಕಾಗಿದ್ದರೂ ಎರಡೂ ಕಡೆ 3-6-2026 ತಾರೀಕಿನಂದೇ ಏಕೆ ಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಬಹುದು. ದಿನಾಂಕ ರೇಖೆಯ ಆಚೀಚೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪ ಇರುವ ಬಿಗ್ ಡಯೋಮಿಡ್ (ರಷ್ಯಾ) ಮತ್ತು ಲಿಟಲ್ ಡಯೋಮಿಡ್ (ಅಮೆರಿಕಾ) ಎಂಬ ದ್ವೀಪಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ

ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೇಟ್ ಲೈನ್ (IDL) ಅಥವಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಂಕ ರೇಖೆಯು ಒಂದು ಗೆರೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅಧಿಕೃತ ದಿನಾಂಕವು ಎಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ​ಬಿಗ್ ಡಯೋಮಿಡ್ (ರಷ್ಯಾ) ಮತ್ತು ಲಿಟಲ್ ಡಯೋಮಿಡ್ (ಅಮೆರಿಕಾ) ನಡುವೆ ಕೇವಲ 2.4 ಮೈಲಿ ದೂರವಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ 21 ಗಂಟೆಗಳ ಸಮಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಈ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ, ದಿನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ದ್ವೀಪಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಕೇವಲ 3 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನಾಂಕ ಇರುತ್ತದೆ.

​ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

​ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ: ಒಬ್ಬ ಓಟಗಾರ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗಿಂತ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಮುಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ.

​ಬಿಗ್ ಡಯೋಮಿಡ್ (ರಷ್ಯಾ): ಇದು "ಭವಿಷ್ಯ"ದಲ್ಲಿದೆ (GMT+12).

​ಲಿಟಲ್ ಡಯೋಮಿಡ್ (ಅಮೆರಿಕಾ): ಇದು "ಹಿಂದಿನ ಕಾಲ"ದಲ್ಲಿದೆ (GMT-9).

​ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ: 12 - (-9) = 21 ಗಂಟೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.

​ಈ 21 ಗಂಟೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದರಿಂದ, ಲಿಟಲ್ ಡಯೋಮಿಡ್ ಕೊನೆಗೂ ಇಂದಿನ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದಾಗ, ಬಿಗ್ ಡಯೋಮಿಡ್ ಇನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ "3 ಗಂಟೆಗಳ ಕಿಟಕಿ" (window) ಸಿಗುತ್ತದೆ.

​ಮಾರ್ಚ್ 3, 2026 ರ ಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ:
​ಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ:

​ಹಂತ 1: ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿನಾಂಕಗಳು : ಲಿಟಲ್ ಡಯೋಮಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 2ರ ರಾತ್ರಿ 11:00 ಆಗಿದ್ದಾಗ, ಬಿಗ್ ಡಯೋಮಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಮಾರ್ಚ್ 3ರ ಸಂಜೆ 8:00 ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

​ಹಂತ 2: 3-ಗಂಟೆಗಳ ಒಂದೇ ದಿನಾಂಕದ ಸಮಯ : (ಗ್ರಹಣ ನಡೆಯುವಾಗ) ಲಿಟಲ್ ಡಯೋಮಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12:00 ಆದ ತಕ್ಷಣ (ಅಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 3 ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ), ಬಿಗ್ ಡಯೋಮಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 3ರ ರಾತ್ರಿ 9:00 ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ​ಈ ಮುಂದಿನ 3 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ, ಎರಡೂ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ 3 ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಗ್ರಹಣದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

​ಈ ಮುಂದಿನ 3 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ, ಎರಡೂ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ 3 ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಗ್ರಹಣದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

​ಹಂತ 3: ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ದಿನಾಂಕಗಳು ಬಿಗ್ ಡಯೋಮಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12:00 ಆದಾಗ (ಅಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 4 ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ), ಲಿಟಲ್ ಡಯೋಮಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮಾರ್ಚ್ 3ರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ 3:00 ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

- ಚಿದಂಬರ ಕಾಕತ್ಕರ್ .